Ayder (Çamlıhemşin-Rize) ve çevresinin jeotermal enerji yönünden incelenmesi

Abstract

Ayder (Çaralıhemşin-Rize) Kaplıca kaynaklarının beslenme, köken ve fiziko- kimyasal özelliklerinin belirlenmesi amacı ile yaklaşık 40 km.'lik bir alanın 1/25 000 ölçekli jeoloji haritası yapılmıştır. Çalışma alanının en yaşlı birimi andezit- bazalt lavlar şeklinde yüzeylenen Hemşindere formasyonudur. Bu birimi Ayder granitoyidi kesmektedir. Küçük boyutlarda yüzlek veren doleritler ise Ayder granitoyidini kesmektedir. Çalışma alanında sıcak su kaynaklarının çıkışına neden olan yaklaşık E-W doğrultulu bir fay gözlenmektedir. Hemşindere formasyonunun N 03 W, Ayder granitoyidinin ise N 15 E doğrultulu basınç gerilmelerinin etkisi altında kaldığı saptanmıştır; ' İnceleme alanında özellikle Ayder Yerleşmesi 'nin bulunduğu bölgede sıcak su kaynaklarının yanısıra sızıntı şeklinde dokanak ve depresyon türü soğuk kaynaklar da gözlen mektedir. Sıcak su kaynaklarının sıcaklıkları 33°C-47°C arasında debileri ise 0,5-2 l/sn. arasında değişmektedir. Kimyasal analiz sonuçlarına göre kaynaklardaki toplam çözünmüş madde miktarı 103.7-140,6 mg/1. arasındadır. İncelenen sıcak su kaynakları fay ve çatlak kaynakları dır. 1 nolu sıcak su kaynağı çok sıcak sular, 2 ve 3 nolu sıcak su kaynakları ılık sular sınıf mdadır. ++ Sıcak su kaynaklarının kimyasal analizi sonucunda Ca ve HCO3 iyonlarının baskın olduğu belirlenmiştir. Sulaı'in kalsite doygun olmadığı sptanmıştır. Çalışılan sıcak sular raeteorik kökenlidir. Meteorik sular derinlere sızarak jeotermik gradyanla ısınmışlardır. Isınan bu sular Ayder granitoyidinin çatlaklarında birikmiş ve karşılaştıkları fay zonundan yükselerek yüzeye ulaşmışlardır. Sıcak su kaynakları toplam çözünmüş madde miktarı ve sıcaklığına göre düşük ısılı jeotermal kaynaklar sınıfındadır. Kaplıca kaynaklarının dış etkilerle kirlenmesini önlemek için birbirini çevreleyen üç korunma bölgesi önerilmiştir.