http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/1819 Sat, 18 Apr 2026 12:12:13 GMT 2026-04-18T12:12:13Z http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/6201 Title: Trabzon kemençe sözlü icra geleneği ve kemençe sanatçılarının repertuvarları üzerine bir araştırma Authors: Elieyioğlu, Serap Cengiz Abstract: Bu çalışmada Türk sözlü kültür icra geleneği içerisinde önemli bir yere sahip olan Trabzon kemençe sözlü icra geleneği, geleneğe ait unsurlarla beraber ortaya konulmuştur. Trabzon yöresi kemençe sanatçılarının repertuvarları transkribe edilmiş repertuvarlarda yer alan temalar, kavramlar, sembol ve motifler detaylıca incelenmiştir. Çalışmamızın "Giriş" bölümünde âşıklık geleneğinin oluşumuna kısaca değinilmiş, ardından araştırmanın probleminden, yönteminden, kapsamından ve amacından bahsedilmiştir. Birinci bölümde çalışma sahasının tarihi, coğrafi ve sosyokültürel durumu genel hatlarıyla açıklanmıştır. İkinci bölümde Trabzon kemençecilik sözlü icra geleneği daha önce yapılan alanyazından hareketle değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde transkribe edilen metinler yapılarına, vezinlerine, konularına göre tasnif edilmiştir. Metinler; ölçü, bent, bağlantı, kafiye örgüsü ve redif açısından irdelenmiştir. Metinlerde kalıp ifadeler tespit edilmiş, aralarındaki bağlantı ve ilişkiler ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümde metinlerin tahlili yapılmış kavramlar, sembol ve motifler detaylıca açıklanmıştır. Beşinci bölümde kemençe sanatçılarının biyografilerine yer verilmiş ve kayıtların transkripsiyonlu metinleri yer almıştır. Sonuç bölümünde tüm bu verilerden hareketle geleneğin kemençe sanatçıları tarafından bölgede halen güçlü bir şekilde devam ettiği; horonun, atma türkünün yöre insanın kimliğinde önemli bir yere sahip olduğu; dinleyici kitlesinin ve popüler kültürün kemençe sanatçılarının repertuvarları üzerinde baskın bir rol oynadığı; Trabzon kemençe sözlü icra geleneğinin âşıklık geleneğinden kesin çizgilerle ayrılmadığı gibi sonuçlara ulaşılmıştır. In this study, Trabzon kemancha oral performance tradition, which has an important place in the Turkish oral culture performance tradition, has been analyzed with the elements belonging to the tradition. The themes, concepts, symbols and motifs in the transcribed repertoires of the Trabzon region's kemancha artists were studied in detail. In the "Introduction" section of our study, the formation of the tradition of minstrelsy was briefly mentioned, and then the problem, method, scope and purpose of the research were mentioned. In the first part, the history, geographical and sociocultural situation of the study area is explained in general terms. In the second part, Trabzon kemancha oral performance tradition has been evaluated with reference to the former relevant literature. In the third chapter, the transcribed texts are classified according to their structure, meter and subject. The form / structure features of the texts are mentioned, and they were examined in terms of the structure of the measures, bent and connections, rhyme pattern and redif angles. Mold expressions were deteced in the texts, the connections and relationships between them were revealed. In the fourth chapter, the analyzed concepts, symbols and motifs of the texts are explained in detail. In the fifth chapter, the biographies of the kemancha artists and the transcribed texts of the records were included. In the conclusion, it is concluded that, based on all these datas, the tradition is still strongly continued in the region by kemancha artists; that the horon, the battle of words song has an important place in the identity of the local people; that the audience and popular culture play a dominant role in the repertoire of kemancha artists; the Trabzon kemancha oral performance tradition is not separated from the tradition of minstrelsy at all. Sat, 01 Aug 2020 00:00:00 GMT http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/6201 2020-08-01T00:00:00Z http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/5869 Title: Irak Türkmen Türkçesi Tazehurmatu ağzı (Şekil bilgisi) Authors: Komsh, Taha Bayar Hakeem Abstract: Türklerin Anadolu'ya gelmelerinden çok önce Irak'a başlayan göç hareketlerini farklı boyların farklı tarihlerde gerçekleştirmesi neticesinde, Irak Türkmen Türkçesi ağızları özellikle fonetik ve morfolojik açıdan çeşitlilik arz eder hale gelmiştir. Irak Türkmen Türkçesinin en dikkat çekici özelliği "ng" sesinin "v" ve "y" olarak değişmesi neticesinde, ağızlarının v ve y ağızlarına ayrılmasıdır. Bu çalışmanın amacı "y" grubuna dâhil olan ve daha önce üzerinde herhangi bir çalışma bulunmayan Tazehurmatu ağzının şekil bilgisini ortaya koymaktır. Çalışma giriş, dört bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümü, tezin konusu, amacı, önemi ve yöntemini kapsamaktadır. Birinci bölüm, Irak Türklerinin tarihi ve Tazehurmatu hakkında bilgiler içermektedir. İkinci bölüm, Tazehurmatu ağzının şekil bilgisine dairdir. Üçüncü bölümde yöreden derlenen metinler, transkribe edilmiştir. Dördüncü bölümde derlenen metinlerden bir sözlükçe oluşturulmuştur. Sonuç bölümünde de Tazehurmatu ağzının morfolojik özelliklerine dair çeşitli tespitlere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tazehurmatu Ağzı, Irak Türkmen Türkçesi, Şekil Bilgisi As a result of the migration of Turks to Iraq that began long before the Turks came to Anatolia, different lengths were realized at different dates, the mouths of Iraqi Turkmen Turkish have become phonetically and morphologically diverse. The most remarkable feature of Iraqi Turkmen Turkish is that as a result of the change of the "ng" sound in its mouth to "v" and "y", it is divided into v and y mouths. The aim of this study is to reveal the shape information of the mouth of Tazehurmatu, which is included in the "y" group and has not been studied before. The study consists of an introduction, four sections and a conclusion section. In the introduction, the subject, purpose, importance and method of the thesis are included. The first part contains information about the history of the Iraqi Turks. The second part covers the morphology the dialect of Tazehurmatu. In the third section, texts compiled from the region are transcribed. A dictionary was created from the texts compiled in the fourth chapter. The conclusion section also includes various determinations regarding the morphological characteristics of the Tazehurmatu dialect. Keywords: Tazehurmatu Dialect, Irak Türkmen Türkish, Morphology Sun, 01 May 2022 00:00:00 GMT http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/5869 2022-05-01T00:00:00Z http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/5868 Title: Türk romanında baba algısının incelenmesi Authors: Yazıcı, Sümeyye Abstract: Baba, bireyin anneyle birlikte temel tamamlayıcısı olması bakımından önemli ve merkezi bir unsurdur. Yaşam düzleminde baba; biyolojik, sosyolojik ve geleneksel kökene sahiptir. Birey ve toplum yaşamının yansıma alanlarından biri olan roman türünde görüngülenen babalık kavramının edebi düzlemde açımlanması, evren, ev, aile, toplum, Tanrı, otorite/ devlet, biyolojik ve duyuşsal babalar biçimindedir. Genetik yaratımın başat ögesi olmanın yanı sıra fizyolojik gerçeğin aşımıyla özneleşen bu kimlik görünümü bilinç ve bilinçdışındaki yansıları bireyin kozmik dünyasını ve aidiyet alanını inşa eder. Kendinden öncenin yok sayılmasının imkânsız kabul edildiği yaratılış esasında babalık kavramı, bir önceki anlamının üzerine eklenerek birleşik bir görünge kazanır. İnsanlığın ve sözün ortaya çıktığı ilk andan itibaren yaşamsal düzlemin getirilerinden kopamayan romanlar aracılığıyla bireyin var oluşsal sancılarını yazınsal ifade alanına taşıyan sanatkârlar mevcut düzenin parçası baba figürünü anlatılar içine dahil eder. Birbirinin içinden doğan her edebi devirde farklı bir görünüm kazanan babalık kavramı, eserlerde ilahi yaratıcı; insanlığın atası kutlu kişi; otorite/iktidar; Öteki; soy bağı taşıyıcısı/gen aktarıcısı, koruyan, sahip çıkan; biyolojik bağ olmadan annenin eşi, üvey baba biçiminde bireyin yaşamına sonradan dahil edilen; manevi önder, çocuğun dünyaya doğumunda yer almayan ama güvenli alana doğumu sağlayan kutlu kişi ve fiziksel veya ruhsal ölümü ile ortaya çıkan babasızlık gibi baba figürünü karşılayan anlamlardan kopmadan yer aldığı görülür. Tematik bakımdan incelenen çalışma Giriş, Babalık Kavramı ve Babanın Türk Romanındaki Görünümleri başlıklı iki ana bölüm, Sonuç, Kaynakça olarak düzenlendi. Birinci Bölüm'de babanın Tanrı ve Âdem Baba, Otorite/İktidar, toplum ve birey hayatında babalık (genetik/kuşak aktarım nesnesi, Öteki baba ve dayanak/sığınak baba ve babasızlık) görünümleri tespit edildi. İkinci Bölüm'de belirlenen baba figürlerine uygun niteliklerdeki sekiz eserin (Orhan Pamuk-Sessiz Ev, Reşat Nuri Güntekin-Yaprak Dökümü, Güray Süngü-Mehmet'i Sakatlayan Serçe Parmağı, Alper Canıgüz- Oğullar ve Rencide Ruhlar, Alper Canıgüz- Cehennem Çiçeği, Kemal Tahir-Devlet Ana, Hasan Ali Toptaş-Sonsuzluğa Nokta ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu-Nur Baba) babalık kavramı bağlamında tahliline yer verildi. Böylece bireysel ve toplumsal kimliğin inşa unsuru baba figürünün edebi eserlere yansımaları üzerine bir değerlendirme gerçekleştirildi. Anahtar Kelimeler: Baba figürü, Babalık Kavramı, Tanrı Baba, Âdem Baba, Devlet, Öteki The father is an important and central element in terms of being the basic complement of the individual with the mother. In life, the father has biological, sociological and traditional roots. The literary explanation of the concept of fatherhood, which appears in the genre of novel, which is one of the reflection areas of individual and social life, is in the form of universe, home, family, society, God, authority/state, biological and affective fathers. In addition to being the dominant element of genetic creation, this identity view, which becomes subject with the excess of physiological reality, and its reflections in the conscious and unconscious construct the cosmic world and the area of belonging of the individual. The concept of paternity gains a unified perspective by being added to its previous meaning on the basis of creation, in which it is considered impossible to ignore the previous one. Artists, who carry the existential pains of the individual to the field of literary expression through novels, which cannot be separated from the benefits of the vital plane from the first moment of the emergence of humanity and the word, include the father figure, a part of the existing order, into the narratives. The concept of paternity, which gains a different appearance in each literary period born out of each other, divine creator in the works; blessed father of mankind; authority/power; Other; lineage carrier/gene transferor, protector, owner; who are included in the life of the individual in the form of the mother's spouse, step-father without a biological connection; spiritual leader, the blessed person who does not take place in the birth of the child into the world but gives birth to a safe place, and fatherlessness that occurs with his physical or spiritual death, without breaking away from the meanings that meet the father figure. The thematically examined study was organized as two main sections, Conclusion, Bibliography, titled Introduction, The Concept of Fatherhood and The Father's Appearances in Turkish Novel. In the First Chapter, the aspects of father as God and Adam Father, Autoirte/Power, and paternity (genetic/generational transmission object, Other father and support/refuge father and fatherlessness) in society and individual life were determined. In the Second Chapter, eight books (Orhan Pamuk-Sessiz Ev, Reşat Nuri Güntekin-Yaprak Dökümü, Güray Süngü-Mehmet'i Sakatlayan Serçe Parmağı, Alper Canıgüz- Oğullar ve Rencide Ruhlar, Alper Canıgüz- Cehennem Çiçeği, Kemal Tahir-Devlet Ana, Hasan Ali Toptaş-Sonsuzluğa Nokta ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu-Nur Baba) that are suitable for the determined father figures were analyzed in the context of the concept of fatherhood. Thus, an evaluation was made on the reflections of the father figure, the building element of individual and social identity, on literary works. Keywords: Father figure, Concept of Fatherhood, God Father, Âdem Father, State, Other Wed, 01 Jun 2022 00:00:00 GMT http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/5868 2022-06-01T00:00:00Z http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/3653 Title: Irak- Kerkük ili Altunköprü ilçesi halk bilimi monografisi Authors: Omar, Borak Qader Abstract: Altunköprü ilçesi, Kerkük'ün 44 km kuzey batısında, Kerkük- Erbil karayolu ve demir yolu üzerinde önemli bir Türkmen bucağıdır. Çok kapsamlı bir yapıya ve tarihe sahip olan bu köprü Kerkük Türklerinin önemli yerlerinden biri sayılmaktadır. Bu nedenle ilçe halk bilimi açısından çok zengin bir yapıya sahiptir. Kültür bakımından incelenen "Kerkük İli Altunköprü İlçesi Halk Bilimi Monografisi" adlı çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Irak'ta Türkmenlerin varlığı, Türkmen aşiretlerinin adları, Irak Türkmenlerinin soysal yapısı, etnik ve nüfus dağılımı, dini yapısı, Türk yerleşim yerleri, Kerkük İlinin tarihi, Irak Türkmenlerine ait siyasal dernek ve cemiyetler. Kerkük iline bağlı Altunköprü ilçesinin tarihi- coğrafi, sosyal yapısı, ekonomisi, nüfus hareketi, beşeri durumu ve en sonunda da Irak'ta bulunan Türkmen Türkçesi, konuşma dili ve yazı dili. İkinci bölümde, ilçenin sözlü kültür ürünleri incelenmiştir. Bu ürünler dualar beddualar, atasözü, deyimler, tekerleme, ninni, mani, türkü, okşama ve destan olmak üzere ayrı başlıklar altında toplanmıştır. Her sözlü ürünler derlenip ve incelendikten sonra Kerkük ağız özelliğine göre yazıya aktarılmıştır. Üçüncü bölümüde, ilçenin gündelik hayatı ve halk bilgisi başlığı altında toplanmıştır. Bu bölümde hayatın geçiş dönemlerine ait törenler, Kerkük'te bulunan mezarlıkm ve mezar taşı geleneği ve inançlar ele alınmıştır. Diğer başlıklar altında toplanan halk bilgisi çalışması, oyun ve eğlenceler, halk inançları, halk takvimi, halk hekimliği, geleneksel beslenme ve yemek kültürü, giyim kuşam, bayram törenleri, mevlüt törenleri, ilçenin geleneksel mimarisi ve el sanatları olarak ilçenin kültürel ve maddi değerleri olarak ortaya konulmuştur. Ayrıca incelenmiş olan bilgiler Türk kültürü alanları ile karşılaştırılmıştır. Sonuç kısmında ilçe üzerine yapılan araştırmanın önerileri yer almaktadır. Altunkopru district, is an important Turkmen subdistrict on the Kirkuk- Erbil highway and railway, 44 km North West of Kirkuk. This bridge, which has a very comperehen sive structure and history, is considered one of the important places of Kirkuk Turkmens. For this reason, the district has a very rich structure named "Folklore Monograph of Altunkopru District of Kirkuk province", which is examined in terms of culture consists of three parts. In the first part, the presence of Turkmen tribes, social structure of Iraqi Turkmen, ethnic and population distribution, religious structure, Turkish settlements, History of Kirkuk, political associations belonging to the Iraqi Turkmen. Historical- geographical, social structure, economy, population movement, human status of Altunkopru district of Kirkuk province and finally Turkmen Turkish, spoken and written language in Iraq. In the second part, the region's oral cultural products are examined, these products are grouped under separate prayers, Curses, Proverbs, İdioms, Rhymes, Lullabies, Mani, Ballad, Caress and Epic. After compiling and examining each oral statement, it was written according to the characteristic of the Kirkuk dialect. In the third part, it is collected under the heading daily life of the region and general knowlwdge. In this section, celebrations of the transitional periods of life, cemeteries in Kirkuk and the tradition of tombstones and beliefs were made. Folk studies, folk calendear, folk medicine, traditional nutrition and food culture, clothing, holiday celebrations, birth celebrations, traditional architecture and cradtsmanship of the area are shown as cultural and material values of the region. In addition, the information examined was compared with the regions of Turkish culture. In the concluding section, recommendations for research on the district are included. Sat, 01 May 2021 00:00:00 GMT http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/3653 2021-05-01T00:00:00Z