http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/3967 2026-04-18T12:28:45Z http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/4479 Title: Kuzey Anadolu fay zonu (KAFZ) ve Doğu Anadolu fay zonu (DAFZ) için bayes yöntemi ile farklı dağılım yöntemleri birleştirilerek deprem tahmin ve tehlike analizleri Authors: Türker, Tuğba Abstract: Bu çalışmada, KAFZ ve DAFZ için Bayes Yöntemi ile farklı dağılım yöntemleri birleştirilerek deprem tahmin ve tehlike analizleri yapıldı. Bu amaçla aletsel ve tarihsel dönemi içeren Mw≥3.0 olan homojen bir katalog kullanıldı. Bayes Logistik Regresyon yöntemiyle Bayes kübik spline interpolasyon tekniği ile Mc (Kesme Magnitüd) değişimleri, Bayes Maksimum Olasılık Yöntemi ile b-değerlerinin Bayes kübik-spline, Bayes kübik b-spline, Bayes bi-kübik spline interpolasyon tekniği ile zamansal ve mekânsal (2D-3D) değişimleri incelenmiştir. Fay parametreleri kullanılarak Bayes Gamma dağılım yöntemi; Maksimum magnitüd (Mmax) prosedürü ile Bayes Maksimum Olasılık Yöntemi ve Bayes Moment Yöntemi (Gamma Dağılım ile); Bayes Farklı dağılımlar ile Bayes Normal, Bayes Weibull, Bayes Logistik, Bayes Uç Değer, Bayes Gamma Dağılım Yöntemleri; Bayes Markov Zinciri Monte Karlo (BMZMK) yöntemi; Bayes Logistik Regresyon Modeli (BLRM) Rician yöntemi; deprem tekrarlama aralık ile şartlı olasılık tahmini için Bayes Yöntemi 5 farklı dağılım yöntemi; 5 farklı Bayes dağılım yöntemi ile deprem tehlike analizi, gelecek T yıllar için Matlab programında yazılarak hesap edildi. Bayes 5 farklı dağılım yöntemi için Bayes faktör t-test analizleri yapıldı. Sonuç olarak; Bayes 5 farkı dağılım modeli, BMZMK modeli, BLRM Rician modeli ile KAFZ'nu 9.bölgede M=7.0, DAFZ'nu 7.bölgede M=7.1 için gelecek Tr=100 yıl içinde deprem meydana gelebileceği hesap edildi. En iyi sonuç veren dağılım olan Bayes Uç Değer Dağılım ile 2D-3D deprem tahminleri ile gelecek Tr=100 yıl içinde %10 olasılıkla KAFZ'da 9.bölgede M=7.6, DAFZ'da 7.bölgede M=7.1 olarak hesap edilerek, bu bölgelerin diğer sismik bölgelerden daha tehlikeli ve sismik etkinlik açısından daha önemli olduğu belirlendi. 2021-04-01T00:00:00Z http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/4478 Title: Depremlerin magnitüd türü dönüşümü ve maksimum yer hareketi ivmesi (PGA) tahmininde yapay zeka uygulamaları Authors: Çoban, Kaan Hakan Abstract: Türkiye, Kuzey Anadolu Fay Zonu, Doğu Anadolu Fay Zonu ve Ege Açılma Sistemi gibi aktif tektonik yapıları içermesinden dolayı yüksek deprem tehlikesine sahiptir. Bu nedenle, sismik tehlike değerlendirme çalışmalarının güvenilir ve doğruluğunun yüksek olması gerekmektedir. Sismoloji ve tehlike değerlendirme çalışmaları içeresinde homojen deprem magnitüd türü için dönüşüm denklemleri ve depremlerin mühendislik yapılarına etkilerini belirlemek için maksimum yer hareketi ivmesi (PGA) değerleri kullanılmaktadır. Bu tez kapsamında depremlerin magnitüd türü dönüşümü ve depremlerin PGA değerlerinin hesaplanması için Yapay Sinir Ağları (YSA), Meta-sezgisel algoritmalar ve Makine Öğrenmesi algoritmaları gibi Yapay Zeka (YZ) teknikleri kullanılarak denklemler, YSA ve regresyon modelleri geliştirilmiştir. Magnitüd türü dönüşümü için, Türkiye ve civarında (1900-2020) meydana gelen (M ≥ 4.0) depremlerin farklı magnitüd türleri ve değerleri kullanılarak regresyon yöntemleriyle 8 denklem ve makine öğrenmesi algoritmalarıyla 3 regresyon modeli oluşturulmuştur. PGA tahmini için, Türkiye ve civarında meydana gelen depremlerin (1976–2020) parametrelerinden oluşan 2 veri setiyle (M ≥ 3.0 ve Mw ≥ 5.0) 6 farklı veri formuna göre YSA ile Meta-sezgisel algoritmalar kullanılarak modeller ve makine öğrenmesi algoritmalarıyla 3 regresyon modeli oluşturulmuştur. Tüm modeller oluşturulan test verileriyle literatürden seçilen magnitüd türü dönüşümü ve PGA tahmin denklemleri ile karşılaştırılmıştır. Magnitüd türü dönüşümü için oluşturulan regresyon modelleri gerçek değerlere daha yakın sonuçlar vermişlerdir. PGA tahmini için oluşturulan YSA ve regresyon modellerinin, literatürden seçilen tahmin denklemlerine göre ölçülen PGA değerlerine daha yakın değerler hesapladığı görülmüştür. Özellikle, YZ teknikleriyle yapılan ölçülen değerlere daha yakın PGA tahminleri sismik tehlike çalışmalarının güvenirliliğini artıracaktır. Ayrıca, sismoloji ve mühendislik sismolojisi alanlarındaki bu önemli değerlendirmelerde YZ tekniklerinin etkin bir şekilde kullanılabileceği görülmüştür. 2021-07-01T00:00:00Z http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/4477 Title: Trabzon-Ortahisar ilçesi güneyindeki heyelanlı alanların zemin özelliklerinin aktif ve pasif yüzey dalgası yöntemleriyle incelenmesi Authors: Akın, Özgenç Abstract: Bu tez kapsamında, Trabzon ili Ortahisar ilçesinin 10 km güneyinde yer alan çalışma alanında jeofizik çalışmalar yapılarak statik ve dinamik yükler altında zeminlerin davranışlarını ve zemin-yapı etkileşimini belirlemek amacıyla, aktif ve pasif kaynaklı yüzey dalgası yöntemleri kullanılmıştır. MASW yöntemi ile kesme dalgası hızları (VsM, Vs10M, Vs30M), zemin baskın periyodu (TMASW), zemin büyütmeleri (AMASW, AHSAMASW) ve anakaya derinliği (D) bilgileri elde edilirken, tek istasyon mikrotremor kayıtlarının spektral oranları (HVSR ve S/R) ile zemin baskın periyotları (THVSR, TREF) ve zemin büyütmeleri (A, H/V) elde edilmiştir. Bununla birlikte, Rayleigh dalgasının eliptikliği ile ters çözüm (RWE) yapılarak kesme dalgası hızları (VsE, Vs10E, Vs30E), zemin baskın periyodu (TEllip) ve zemin büyütmeleri (AEllip, AHSAEllip) hesaplanmıştır. Ayrıca çalışma alanında, heyelan duyarlılığında önemli rol oynayan zemin kayma gerilmeleri (GSS) hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar alınan kesitlerle karşılaştırılarak, hangi yöntemin hangi durumda daha doğru ve güvenilir sonuç verdiği incelenmiştir. Bu sonuçlara göre; heyelanlı alanların zemin sınıfı ZD (TDBY), D (NEHRP), C (Eurocode 8), zemin baskın periyodu değerleri 0.8-1.3 sn, zemin büyütmeleri 5-6, Vs30 değeleri 278-460 m/sn ve GSS değerleri ise 10-1-10-2 aralığındadır. Heyelansız alanlarda ise; zemin sınıfı ZC (C, B), zemin baskın periyodu değerleri 0.1-0.5 sn, zemin büyütmeleri 1-2, Vs30 değeleri 301-780 m/sn ve GSS değerleri ise 10-3-10-4 aralığında bulunmuştur. 2020-07-01T00:00:00Z http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/4476 Title: Bayburt kırklartepe barajı eksen yeri ve göl alanının kaya kütle geçirimliliğinin jeofizik ve jeoteknik yöntemlerle belirlenmesi Authors: Sarı, Mahmut Abstract: Son yıllarda inşa edilen büyük mühendislik yapıları içerisinde barajlar, ön fizibilite çalışmalarının titizlikle ele alınması, teknik ve ekonomik yapılabilirliklerinin ciddi bir şekilde değerlendirilmesi ve en uygun mühendislik çözümlerinin getirilmesi gereken önemli mühendislik yapılarındandır. Bu nedenle baraj inşası öncesinde, özellikle eksen yeri ve göl alanındaki kaya kütlelerinin geçirimliliği belirlenmesi gereken en önemli fiziksel parametredir. Bu tez çalışmasında, Bayburt-Kırklartepe baraj alanındaki kaya kütlesinin geçirimliliğinin yerinde belirlenmesinde, uygulaması zaman alıcı ve pahalı olan sondaj çalışmaları ve basınçlı su testleri (BST) en aza indirilip saha karakteristiği ve proje özellikleri dikkate alınarak, kaya kütlesinin geçirimliliği daha düşük maliyetli, inceleme alanının tamamını kapsayacak şekilde veri toplayabilen ve daha pratik ölçüm yapılabilen jeofizik yöntemlerden elde edilen veriler yardımıyla belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, yerinde yapılan BST testlerinden elde edilen Lugeon (LU) değerleri ile jeofizik ve jeoteknik parametreler karşılaştırılarak kaya kütlesinin geçirimliliğini belirlemeye yönelik deneysel eşitlikler belirlenmiştir. Bu eşitlikler arasında kaya kütlesinin geçirimliliğini etkileyen parametrelerden Schmidt sertliği, P ve S dalga hızları (Vp,Vs) ve özdirenç değerleri ile Lugeon değerleri dikkate alınarak incelenen baraj alanındaki metamorfik kaya kütlesine ait geçirimlilik sınıflaması yapılmıştır. Yapılan istatistiksel değerlendirmeler ve bölgelendirmeler sonucunda, Lugeon geçirimlilik sınıf aralıkları dikkate alınarak, oluşturulan geçirimlilik sınıflamasında litolojik derinlik, Schmidt sertliği, P dalga hızı, S dalga hızı ve özdirenç değerleri karşılaştırılarak inceleme alanında yayılım gösteren metamorfik kaya kütlesinin geçirimli özelliğe sahip olduğu belirlenmiştir. İstatistiksel analizlerden en iyi performans gösteren eşitliklerin LU-Vp ve LU-Vs arasında olduğu görülmüştür. Son olarak, Pulur metamorfik kaya kütlesi Lugeon sınıf aralıklarına göre geçirimsiz ve çok geçirimli değer aralıklarında sınırlandırılarak geçirimsiz kaya kütlesi için; P dalga hızı, S dalga hızı ve özdirenç değerleri sırasıyla 2000-3500 m/s, 950-1300 m/s ve 300-950 Ohm.m arasında, çok geçirimli kaya kütlesi için; 950-2000 m/s, 550-950 m/s ve10-300 Ohm.m arasında değiştiği tespit edilmiştir. 2019-06-01T00:00:00Z