http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/1809 2026-04-18T12:18:47Z http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/3657 Title: Osmanzâde Tâ'ib Ahmed'in Münşeatı "Gevher-i Yektâ" (Transkripsiyonlu metin-inceleme ve Türkçe kelime grupları) Authors: Çal, Gül Yılmaz Abstract: Bu çalışmada öncelikle Klasik Türk Edebiyatı eserlerinden olan münşeat metinlerinde kullanılan mektup dilinin kelime grupları bağlamında nasıl bir yapı içerisinde olduğu tespit edilmeye çalışıldı. Bu amaçla, 18.yy şair, biyografi yazarı ve münşilerinden olan Osmanzâde Tâ'ib Ahmed'in Münşeat'ının gerek yurt içi gerekse yurt dışında bulunan kütüphanelerde tespit edilen nüshalarının mikrofilmleri temin edildi. Temin edilen nüshaların incelenmesinden sonra seçilen nüshanın günümüz Türk alfabesine aktarımı, diğer nüshalardan da faydalanılarak gerçekleştirildi. Bu çalışmada amaç, mektup türünün dil özelliklerini belli bir kalıpla yazıldığı söylenegelen münşeat mecmualarının bir örneği üzerinden tespite çalışmaktır. Bu tespiti yaparken çıkarılan sonuçların daha geniş bir çevreyi kapsaması adına örnek metin olarak derleme bir münşeat seçilmiştir. Bu bağlamda öncelikle seçilen eserin transkripsiyonu metne bağlı kalınarak ve 18.yy dil özellikleri de göz önünde bulundurularak gerçekleştirildi. Eserin ve mektupların içerik analizi gerçekleştirilip mektupların bölümleri tespit edilmeye çalışıldı. Daha sonra mektuplarda kullanılan dilin özellikleri, ünlü ve ünsüzlerin kullanımıyla ilgili imla özellikleri tespit edildi. Asıl olarak da Münşeat'ta bulunan tüm mektupların kelime grupları, tespit edilebilen en büyük kelime gruplarının sade parantezleme yöntemiyle çözümlenmesiyle formülleştirildi. Çalışmanın sonucunda 18.yüzyıl mektup dilinde geniş kelime gruplarının kullanıldığı, bu grupların kurucu unsurlarını başta çeşitli Türkçe kelime grupları olmak üzere Arapça ve Farsça kelime ve tamlamaların oluşturduğu görüldü. Türkçenin bir temel kelime grubu içinde birçok farklı yapıda kelime grubu ile çeşitliliği artırdığı ve kurucu yapıları genişlettiği tespit edildi. In this study; firstly, the structure of letter wording used in "münşeat" texts, an example of Classical Turkish Literature, has been tried to be identified in terms of word groups. For that purpose, microfilms of works belonging to Osmanzâde Ahmed Tâʼib, one of the 18th-century biographer and "münşi"s have been obtained from libraries that are either domestic or abroad. After the examination of the copies obtained, the transfer of the copy chosen into today's Turkish alphabet has been carried out with the help of the other copies. The purpose of this study is to determine the linguistic features of the letter type under the light of an example of "münşeat" periodicals which have been said to be written in a certain pattern. A compilation of "münşeat"s has been chosen as the sample text so that the results found after the examination can cover a wider area. In this context, the transcription of the work chosen has been carried out by remaining loyal to the text and bearing the 18th-century linguistic features in mind. Context analysis of the work and letters has been made and the sections of the letters have been tried to be determined. Then, the linguistic characteristics of the letters, spelling features regarding the use of vowels and consonants have been determined. Mainly, word groups of all the letters in Münşeat have been formulated by the analysis of the largest word groups that could be found, with the simple bracket method. Following the study, it has been observed that a wide range of word groups were used in the language of 18th-century letters and that the constituent elements of these groups were made up of various Turkish word groups first, followed by Arabic and Persian words and noun phrases. It has been also observed that Turkish enhances diversity in a basic word group with word groups having different structures and that it broadens the constituent elements. 2016-03-01T00:00:00Z http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/3656 Title: Mukaddimetü'l-edeb Paris ve Yozgat nüshaları (giriş-metin-dizin Authors: Ayaz, Gülşen Özçamkan Abstract: Harezm Türkçesinin bilinen en eski tarihli eseri Mukaddimetü'l-Edeb, Arapça kelime, kelime grupları ve kısa cümlelerin satır aralarına çeşitli Türk yazı dillerinde, Farsça, İran dili Harezmce ve Moğolca tercüme edildiği bir sözlüktür. Eser, 1128-1144 yılları arasında ünlü âlim Zemahşerî tarafından Arapçayı öğretmek üzere yazılarak Harezmşah Atsız bin Muhammed bin Anuştigin'e sunulmuştur. Mukaddimetü'l-Edeb, Divanü Lügati't-Türk'ten sonra, orta zamanlı Türkçenin en zengin ve en önemli sözlük malzemesine sahip eseri olarak gösterilir. Bu çalışma, eserin bilinen en eski nüshası olan Yozgat nüshası ile yine onunla aynı yüzyıla tarihlenen ve eksiksiz nüsha olan Paris nüshasını ilgili literatüre kazandırmayı amaçlamaktadır. Her iki nüshanın Türkçe tercümeleri Arapça asıl metin odağında birleştirilerek ses, biçim ve dizim bakımından ortaklık ve farklılıkların görülebileceği bir düzenle metin bölümü oluşturulmuştur. Dizin bölümünde madde başları, Arapça kelime ve kelime gruplarına karşılık yazılmış Türkçe kelime ve kelime gruplarıdır. Muqaddimat al-Adab is the current earliest manuscript of Khwarazm Turkic and it is an Arabic dictionary which has interlinear translations into varied Turkic languages, Persian, Iranian Khorazm language and Mongolian. The dictionary is written by Zamakhshari between 1128-1144 to teach Arabic and is presented Khwarazmian Atsız bin Muhammad bin Anushtigin. It's accepted that Muqaddimat al-Adab has the most important vocabulary following Divan Lugat at-Turk. The objective of this study is to introduce the two copies of manuscript to the literature. These are current earliest one Yozgat copy and it's contemporaneous, complete version Paris copy. In the first section, Turkish translation texts in copies is composed comparatively in point of phonetic, morphology and syntax in deference to Arabic original text. In the second section is grammatical index and here, entries are Turkish words and word groups which are equivalents of Arabic words and word groups. 2020-08-01T00:00:00Z http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/3655 Title: Türk romanında savaş (1839-1923) Authors: Seferoğlu, Emrah Abstract: Savaş, toplumların tarih boyunca oluşturdukları değer ve hedefleri elde etmek veya korumak için verdikleri eylemsel mücadelenin adıdır. Bu çaba, insanlığın gelişimine bağlı olarak farklı şekiller ve tanımlar kazanarak evrilir. Kolektif eylemler ile üzerinde yaşanılan coğrafyada belli bir milletin, kültürel ve toplumsal yapısıyla beraber kendi kaderini çizmesi savaş nedeni ya da savaşın sonucudur. Savaş'ı içinde bulunulan meseleri halletmede kullanan otoriteler; ardından bıraktığı yıkımı, trajediyi ise görmezler veya görmezden gelirler. Bu kısmen zorunlu seçim ile yıkılarak var edilen bütün oluşumlar ise otoritenin gücünden bağımsız şekilde edebiyat vasıtasıyla aktarılır. Türk milletinin tarihi yolculuğunda var olma çabaları belirleyici rol oynadığından yaşanan gerçeklikler, Türk edebiyatında farklı türlerde yansımalarını bulur. 1839-1923 tarihleri arasında Türk milletinin girmiş olduğu dokuz savaşın ardından ortaya çıkan trajik çöküş ve bireyden hareketle toplumun geçirdiği politik-psikolojik aşamalardan sonra meydan gelen "incinme, sarsıntı, korku, kaygı, aidiyet ihtiyacı, kültürel yozlaşma, soykırım, asimilasyon" kavramları seçilen 21 romanda incelendi. Cephede bulunma, savaşın ilk etkilenenlerini kurgusunda merkeze almasıyla belirlenen savaş konulu romanlar; edebî eserin oluşmasında rol üstlenen kültürel, sosyolojik, ekonomik, politik bağlamlar arasındaki ilişkiler üstüne fikir beyan etmek, eserlerin alt metinlerini ortaya çıkarmaya dayanan "Tematik İnceleme" metoduyla psikolojik görüngüler başlığı altında ele alındı. Roman biçimini, yazarın bakış açısından alarak toplumdaki var olan düzenin yazınsal şekle aktarılması halinde inceleyen yöntem için başat konu, roman formu ile bu formun geliştiği toplumsal ortamın yapısı arasındaki bağıntının ortaya konmasıdır ki, bu çalışmanın genel çerçevesini de bu yaklaşım belirlemektedir. Belirlenen yaklaşım bağlamında edebiyat sosyolojisinin ve politik psikolojinin kaynakları kullanılarak savaşların yarattığı bireyden topluma uzanan travmalar, kayıplar, yıkımlar, trajediler gerçek olanın kurmaca ile kesiştiği savaşı merkeze alan Türk romanlarında tespit edildi. War is the struggle of societies to obtain or to protect the values they have created throughout history. This struggle takes different forms and definitions depending on the development of humanity. The fact that a certain nation, together with its cultural and social structure, determines its own destiny in the geography where it lives, without being tied to any ethnic origin, is the cause or the result of war. Authorities, who use 'war' in settling matters, do not see or ignore the destruction and tragedy it leaves behind. All the formations created by being destroyed by this partially compulsory choice are conveyed through literature independently of the power of the authority. Since the efforts of existence play a decisive role in the historical journey of the Turkish nation, the realities experienced find their reflections in different genres in Turkish literature. The concepts of "hurt, shock, fear, anxiety, need for belonging, cultural degeneration, genocide, assimilation", which emerged after the nine wars that the Turkish nation entered between 1839 and 1923, and occurred after the tragic collapse, , and the political-psychological stages of the society starting from the individual were examined through 21 novels selected. The war-themed novels, which are specified by being on the front and centering those first affected by the war in their fiction, were discussed under the title of psychological phenomena by the "Thematic Analysis" method, which is based on expressing opinions on the relations between cultural, sociological, economic and political contexts that play a role in the formation of the literary work, and revealing the subtexts of the works. The main issue for the method, which examines the novel form from the author's point of view and transfers the existing order in the society to the literary form, is to reveal the relationship between the novel form and the structure of the social environment in which this form develops, and this approach determines the general framework of this study. In the context of determined approach, by using the literature sociology's and political psychology's sources, wars' causes the traumas, losts, disasters and tragedies extending from individual to society are found out in Turkish novels that centers the war in which the reality crosses with fiction. 2019-10-01T00:00:00Z http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/1934 Title: Tanzimat yazarlarının çocuk yetiştirme anlayışı Authors: Ayaz, Hüseyin Abstract: Osmanlı Devleti'nin Batı'yla Tanzimat öncesinden başlayan ilişkileri bu dönemle birlikte yoğunluk kazanır ve birçok konuda büyük değişimlere sebep olur. Osmanlı toplumunda yayılmaya başlayan modern çocukluk anlayışı ve yetiştirme kültürü de bu değişimin önemli bir cephesidir. Zira yeni neslin nasıl yetiştirileceği sorusuna verilen cevap aynı zamanda nasıl bir toplum inşa edileceğinin de cevabıdır. Bu bağlamda Tanzimat dönemi ikiliklerinden birisi olan geleneksel ile modern çocukluk anlayışı ve yetiştirme kültürü üzerine odaklanan bu çalışma iki bölüm hâlinde olup her biri döneminin aydını olan Tanzimat romancılarının meseleye bakışını irdelemeyi amaçlar. Birinci Bölüm'de çocukluğun sosyal bir kategori olduğu görüşünden hareketle Batı'da ve Türk kültüründeki çocukluk anlayışının değişim seyri geleneksel, modern ve postmodern olmak üzere üç başlıkta ele alınır. Çocukluk anlayışının da ekonomik, siyasi ve kültürel ortamla birlikte değiştiğine işaret edilir. İmparatorlukların ortadan kalkarak ulus devletlerin kurulması, orta sınıfın doğuşu, teknolojik gelişmeler ve küreselleşme gibi etkenler etrafında konu irdelenmeye çalışılır. Devamında ergenlik kavramını farklı şekillerde ele alan dört temel yaklaşıma değinilerek antropolojik yaklaşımın benimsediği ve çocukluğun sosyal bir kategori olduğu görüşünden hareketle ergenlik döneminin ve buna bağlı sorunların ortaya çıkışı ve nedenleri değerlendirilir. İkinci Bölüm'de Ahmet Midhat, Namık Kemal, Recaizade Mahmud Ekrem, Şemseddin Sami, Samipaşazade Sezai, Fatma Aliye ve Mehmed Murad'ın çocukluk anlayışı ile yetiştirme kültüründeki tarihsel ve toplumsal değişime ilişkin görüşleri gerek romanları gerekse kurmaca dışı eserleri üzerinden etraflıca ele alınır. Yazarların toplumun geleceği olarak gördükleri Tanzimat nesline dair tasavvurları irdelenir. Her bir yazar ayrı başlıklar hâlinde incelenerek düşünce ve görüşlerinin kendi hususiyetleri özelinde etraflıca ele alınması amaçlanır. Increasing relations between the Ottoman and the West in the Tanzimat period, caused major changes in the Ottoman society. One of these important changes is seen in concept of childhood and child rearing culture. Because how to raise a new generation determines what kind of society to build. This study, which focuses on traditional and modern childhood understanding and rearing culture seen in the Ottoman society in the Tanzimat period, consists of two parts. It aims to examine the view of Tanzimat novelists, who are the intellectuals of their time, to the issue. In the First Chapter, with reference to the idea that childhood is a social category, the course of change of childhood understanding in the West and the Ottoman is discussed under three headings: traditional, modern and postmodern. It is pointed out that the understanding of childhood has changed with the economic, political and cultural environment. The subject is tried to be examined around factors such as the establishment of nation states by the disappearance of empires, the birth of the middle class, technological developments and globalization. Subsequently, four basic approaches (psychological, sociological, biological, anthroplogical) addressing concept of adolesence mentioned. Finally, reasons for the emergence of adolescence and related problems are assess by using anthroplogical approach. In the Second Chapter, Ahmet Midhat, Namık Kemal, Recaizade Mahmud Ekrem, Şemseddin Sami, Samipaşazade Sezai, Fatma Aliye and Mehmed Murad's opinions about sociohistorical change of childhood understanding and rearing culture are worked through both their novels and non-fiction works. Envisagements of the authors on the Tanzimat generation, which they see as the future of Ottoman society, are examined. Each author is examined under separate titles and so their opinions and suggestions are intended to be addressed in accordance with their own-particulars. 2020-01-01T00:00:00Z