http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/1805 2026-04-18T12:21:36Z 2026-04-18T12:21:36Z Şahin, Zeynep http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/5382 2022-11-10T00:03:43Z 2022-05-01T00:00:00Z

Title: Çok partili demokratik siyasal hayata geçiş sürecinde Türkiye'de liberal düşünce ve hür fikirler mecmuası Authors: Şahin, Zeynep Abstract: Dünya 20. yüzyıla; ideolojik kamplaşma, emperyalist bloklar arasında bölünmüşlük, ulus devlet anlayışının küreselleşme sürecinden uzaklaşmış şekilde girmiştir. 1929 Ekonomik Bunalımı ve II. Dünya Savaşı sonrasında müdahaleci kapitalizmin doğuşu ve yükselişi klasik liberal teorinin gözden düşmesine neden olmuştur. Dünya iki bloka, "Hür Dünya/Kapitalist Batı Bloku ve Demir Perde Ülkeleri/Sosyalist Doğu Bloku", bölünerek Soğuk Savaş sürecine sürüklenmiştir. "Hür Dünya"; otoriter ve totaliter rejimlerin reddi ile iktisadi, siyasi liberal değerlerin kabulü üzerinde yükselmiştir. Türkiye, savaş sonrası yönünü "Batı" olarak belirleyerek Hür Dünya içinde yer alma çabası içine girmiş ve liberalleşmeye dönük adımlar atmaya başlamıştır. Bu dönemde "sivil topluma" alan açılması beraberinde "sivil muhalefeti" getirmiştir. Türkiye'de liberal düşünce içinde özgün pek çok özelliği barındıran dönemin ilk liberal sivil muhalefeti, "Hür Fikirleri Yayma Cemiyeti (HFYC)" ve çıkardıkları "Hür Fikirler" mecmuası etrafında toplanan entelektüeller tarafından yapılmıştır. Bu çalışmanın temel hipotezi, HFYC'nin yayım organı olan "Hür Fikirler" mecmuası etrafında sosyal ve muhafazakâr liberalleri de içine alarak toplanıldığı ve dünyada liberalizmin temel öncüllerinin sorgulandığı sürecin etkisinde kalınmakla birlikte esas olarak "klasik liberal geleneği" sahiplenen bir çizginin izlendiğidir. Diğer dönemlerde benzerine rastlanmamış bir şekilde ilk defa bir cemiyet ve mecmua etrafında farklı liberal algılayışlara sahip entelektüeller "demokrasi ve özgürlük" değerlerini sahiplenerek bir araya gelmiş ve "ortak bir felsefi zemin" oluşturulmaya çalışılmıştır. Söz konusu hipotez "içerik analizi ve tarihsel araştırma yöntemi" kullanılarak değerlendirilmiştir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde liberalizmin Batı'da ortaya çıkışı ve gelişiminin kavramsal, kuramsal ve tarihsel olarak incelenmesine odaklanılmıştır. İkinci bölümde, Batı'da teorik ve pratik açıdan iç içe gelişen liberal teorinin, Türkiye gerçeğindeki temel dinamikleri ile gelişimi incelenmiştir. Üçüncü bölümde çok partili hayata geçiş döneminde hem HFYC hem de "Hür Fikirler" mecmuasının savunduğu siyasi ve iktisadi düşünceleri incelenerek benimsedikleri ideolojinin ortaya çıkarılmasına ayrıca sahiplendikleri (liberal) değerlerin toplumda karşılık bulması ile yayılmasındaki çabası ve hedefi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonucunda, mecmua etrafında toplanan farklı liberal algılayış tarzlarına sahip entelektüellerin Türk liberal düşüncesinde ilk defa "özgürlük ve demokrasi" değerleri etrafında bir araya geldiği ve bunun sonraki dönemlere "öncülük" ettiği görülmüştür. Ayrıca mecmuanın, demokrasiye yönelik algının içselleşmesinin ve yerleşmesinin yanı sıra her alanda olmak üzere özgürlük bilincinin aşılanmasını dikkate değer bir zamanlamayla üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır. The world into the 20th century; ideological polarization, the division between imperialist blocs, the nation-state understanding has moved away from the universalization/globalization process. The world was divided into two blocs, "Free World/Capitalist Western Bloc and Iron Curtain Countries/Socialist Eastern Bloc" and dragged into the Cold War process. "Free World"; It has risen on the rejection of authoritarian and totalitarian regimes and the acceptance of economic and political liberal values. Turkey determined its direction as the West, both as a necessity and as an opportunity after the war, and started to take steps towards liberalization, trying to take its place in the Free World. In this period, opening up space for "civil society" brought "civil opposition". The first liberal civil opposition of the period, which has many original features in liberal thought in Turkey, was made by the thinkers gathered around the "Society for Spreading Free Ideas/Hür Fikirleri Yayma Cemiyeti (HFYC)" and the "Hür Fikirler" magazine they published. The main hypothesis of this study is that, gathered around the "Hür Fikirler" magazine, which is the publication organ of HFYC, including social and conservative liberals, and under the influence of the process in which the basic premises of liberalism were questioned in the world, a line that mainly embraced the "classical liberal tradition" was followed. For the first time, thinkers with different liberal perceptions around a society and magazine came together around the values of "democracy and freedom" and tried to establish a "common philosophical ground". The hypothesis was measured using "content analysis and historical research method". The first part of the three-part study focuses on the conceptual, theoretical and historical analysis of the emergence and development of liberalism in the West. In the second part, the basic dynamics of liberal theory developed in the West and its theoretical and practical development in the reality of Turkey are examined. In the third part, the political and economic ideas that both HFYC and "Hür Fikirler" magazine advocated during the transition to multi-party life were examined, the ideology they adopted was revealed and at the same time (liberal) values were tried to be adopted and spread in the society. As a result of the study, it was seen that thinkers with different liberal perceptions gathered around the journal came together for the first time around the values of "freedom and democracy" in Turkish liberal thought, and this "leaded" the next periods. In addition, it has been concluded that the magazine undertakes to instill a sense of freedom in every field, with a remarkable timing, as well as the internalization and settlement of the perception towards democracy.

2022-05-01T00:00:00Z Can, Diyar http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/4494 2022-08-02T00:02:11Z 2022-01-01T00:00:00Z

Title: Türk muhafazakarlığında 1970'ler ve Kubbealtı akademi mecmuası Authors: Can, Diyar Abstract: Fransız ihtilali ile başlayan süreçte ideolojiler çağı yaşanmaya başlanmış, muhafazakârlık da modernitenin karşısında kendini ifade imkânı bulmuştur. Modernitenin şiddetini ve etkisini artırması muhafazakârlığın da aynı oranda etki alanını genişletmiştir. Özellikle İngiltere ve Fransa, ilk dönem muhafazakârlığının taşıyıcıları olmuşlardır. Bunun yanında muhafazakârlığın bir ideoloji olup olmadığı noktasında geçmişten günümüze değin süren tartışmalar bulunmaktadır. Neticede "geçişken" ya da olaylara karşı bir "tutum" olarak algılanması nedeniyle muhafazakârlık, Fransız Devriminden bu yana bir ideoloji olarak kabul edilmektedir. Türk modernleşmesine paralel biçimde gelişen Türk muhafazakârlığı, esasen Tanzimat ile birlikte ortaya çıkmaya başlamış ancak cumhuriyetin ilanı ile ivme kazanmıştır. Türk muhafazakârlığının tarihsel süreçte Osmanlı'dan miras kalan "merkez-çevre ve resmî alan-gayri resmî alan" nosyonuna uygun bir şekilde konumlandığı söylenebilir. Bu noktada Türk muhafazakârları resmî tarih ile bir çatışma içine girmekten imtina etmişler ve gelişen devrimlerin hemen yanında kendilerini ifade imkânı bulmuşlardır. Bunda muhafazakârlığı gericilik olarak gören keskin bir Kemalist yorumun etkisinin olduğu söylenebilir. Bunun yanında Ziya Gökalp'in de ifade ettiği üzere Türk Devriminin kendine has bir muhafazakâr damarı bulunmaktadır. Böylece Türk muhafazakârları geçmiş ile hesaplaşmaya gitmeden, tutan ve tutmayan devrimlerin muhasebesini yapmış ve kültürün muhafazası konusunda hassasiyet göstermişlerdir. Türkiye'de 1980'lere kadar siyasilerin mesafeli olduğu bu kavram, 1983 yılından sonra Anavatan Partisi'nin iktidarında kendisine başvurulan bir referans noktası olmuştur. O tarihten sonra siyasi yelpazenin Sağında bulunan partilerce de sahiplenilmiştir. Bu çalışmada muhafazakârlık, Türk muhafazakârlığı ve akabinde Türkiye'nin 1970'li yılları ile Kubbealtı Akademi Mecmuası'nın bu yıllarda muhafazakâr siyasete ve kültüre etkisi üzerinde durulmuştur. Bu minvalde, öncelikle konunun Mecmua'nın etkisi ile sınırlandığını söyleyebiliriz. Türk siyasetinin bu en hareketli döneminde Mecmua'nın söylemleri ve etkisi önemli bir yer tutsa da günümüze kadar bu etki yeterince değerlendirilememiştir. Mecmua'da yayımlanan yazı ve şiirler konularına göre bir tasnife tabii tutularak dil ve edebiyat, tarih ve genel kültür, din-tasavvuf ve siyaset alanlarındaki söylemi ilk defa ortaya çıkarılmıştır. Böylece Mecmua'nın 1970'li yıllarda muhafazakâr kültür ve siyasete etkileri ortaya konulmuştur. In the process that started with the French Revolution, the age of ideologies began to occur, and conservatism had the opportunity to express itself in the face of modernity. Increasing the violence and influence of modernity has expanded the impact area of conservatism at the same rate. Especially England and France were the carriers of he first conservatism. The next conservatism is an ideology, a debate which lasted until the present and the past is not the point. Consequently, conservatism has been accepted as an ideology since the French Revolution, whether it is perceived as "loose" or an "attitude" to events. Turkish Conservatism, which developed in parallel with Turkish Modernization, started to emerge mainly with Tanzimat, but gained momentum with the declaration of the republic. It can be said that Turkish Conservatism is positioned in accordance with the notion of "center-environment and official-informal area" inherited from the Ottoman Empire in the historical process. At this point, Turkish Conservatives refrained from entering into a conflict with official history and found the opportunity to express themselves right next to the developing revolutions. It can be said that there was a sharp Kemalist interpretation that saw conservatism as reactionary. In addition, as Ziya GÖKALP has stated, the Turkish revolution has its own conservative vein. Thus, the Turkish Conservatives accounted for the revolutions that kept and did not, without going into a reckoning with the past, and they expressed sensitivity regarding the preservation of culture. This concept in Turkey after 1983 until the 1980s that the distance of the political power of the Motherland Party has become a reference point referred to it. After that date, it was also owned by the parties to the right of the political spectrum. The work in this direction conservatism, conservatism in Turkey and then in the 1970s with Turkey Kubbealtı Academy this year, the Journal has focused on the effects of conservative politics and culture. In this aspect, we can say that the issue is limited by the effect of the magazine. Although the statements and influence of the journal have an important place in this most active period of Turkish politics, this effect has not been evaluated sufficiently until today. The articles and poems published in journal were examined by subjecting them to a classification according to their subjects. Thus, the discourse of the journal in the fields of language and literature, history and general culture, religion-mysticism and politics was examined for the first time in this study. As a result of this examination, the contributions of the journal to the conservative culture and politics in the 1970s were revealed.

2022-01-01T00:00:00Z Ergün, Ragıp http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/4492 2022-08-02T00:01:56Z 2022-04-01T00:00:00Z

Title: Tek parti döneminde sosyal Darwinizm (1860-1945) Authors: Ergün, Ragıp Abstract: Bu çalışma modern Batı düşüncesinde oldukça önemli bir yeri olan ve içtimai hayatın yeniden inşa edilmesinde kullanılan sosyal Darwinizm yaklaşımının Tek Parti Dönemindeki yansımalarına odaklanmaktadır. Charles Robert Darwin ile gündeme gelen ve insanın ortaya çıkışını doğal seleksiyoncu evrimle açıklayan bu yaklaşım, hayatı madde ve kuvvetin tanrısal iradesiyle, toplumu öjenik ırk ıslahıyla, ekonomiyi laissez faire serbest piyasa mantığıyla, din ve tanrıyı insanın tabiatı bilmemesi nedeniyle zekâyla, tarihi ilerlemeci ve tekâmülcü, ahlakı ise tabiat kanunlarının bir gereği olarak açıklamaktadır. Yeniden bir toplum inşa etme idealine sahip, bunu da Batı tarzı yapma yöntemine inanmış Tek Parti Döneminin önde gelen insanları sosyal Darwinizm yaklaşımını farklı boyutlarıyla da kullanmaktadır. Düşünsel ve toplumsal dönüşümün sağlanması için sosyal Darwinizmin bu sürece ne oranda etki ettiğini anlamak için dönemin ders kitapları, düşünce ve akademik dergileri, gazeteleri, Birinci ve İkinci Türk Tarih Kongreleri, yasaları, meclis zabıtları ve önemli isimlerin yapmış olduğu çalışmalar incelemeye tabi tutulmuştur. Bu incelemeler yapılırken 1923 ve 1945 yılları arası temel alınmaktadır. Bu incelemeler yapıldığında görülecektir ki sosyal Darwinizm yaklaşımı "bilimsellik" üst başlığıyla kendine oldukça geniş yer bulmakta ve düşünce yapısı başta olmak üzere pek çok alanı etkilemektedir. This study focuses on the reflections of the social Darwinism approach, which has a very important place in modern Western thought and was used to reconstruct social life, in the One-Party Period. This approach, which came to the fore with Charles Robert Darwin and explains the emergence of man with natural selection evolution, is based on life with the divine will of matter and force, society with eugenic eugenics, economy with laissez faire free market logic, religion and God with intelligence due to man's ignorance of nature, historical progressive and evolutionist, explains morality as a requirement of the laws of nature. The leading people of the One-Party Period, who had the ideal of rebuilding a society and believed in the Western method of doing it, also used the social Darwinism approach in different ways. In order to understand to what extent social Darwinism had an impact on this process in order to achieve intellectual and social transformation, the textbooks of the period, intellectual and academic journals, newspapers, the First and Second Turkish History Congresses, laws, parliamentary minutes and studies of important figures were examined. These studies are based on the years between 1923 and 1945. When these examinations are made, it will be seen that the social Darwinism approach finds a wide place for itself under the title of "scientificity" and affects many areas, especially the structure of thought.

2022-04-01T00:00:00Z Çolak, Çağrı http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/3576 2022-05-18T00:02:25Z 2020-10-01T00:00:00Z

Title: Kamu yönetiminde üçüncü bir paradigma iddiası: Yeni kamu yönetişimi teorisi ve uygulamaları Authors: Çolak, Çağrı Abstract: odern kamu yönetiminin iki yüz yıllık geçmişinde iki ana paradigma egemen olmuştur. Bunlardan ilki olan "Geleneksel Kamu Yönetimi (GKY)", hiyerarşik ve bürokratik varsayımlarıyla 20. yüzyılın son çeyreğine kadar hüküm sürmüştür. İkinci paradigma ise özel sektör ve piyasa tabanlı reformları ön plana çıkaran "Yeni Kamu İşletmeciliği (YKİ)"dir. Ancak 21. yüzyılın başlangıcıyla birlikte değer merkezli çatışmalarla başa çıkma, toplumun değişen ihtiyaç ve beklentilerine yanıt verme ve kamu yararını maksimize etme konularında YKİ'nin yeterli olmadığı anlaşılmıştır. Diğer bir deyişle, yeni yüzyılın karmaşık ve habis sorunlarının üstesinden gelmede ikinci paradigmanın ötesinde bir yaklaşıma ihtiyaç duyulmuştur. Bu bağlamda "Yeni Kamu Yönetişimi (YKY)"; birlikte üretim, katılım, çoğulculuk, karşılıklı bağımlılık, iş birliği, ortaklık, değer merkezlilik ve karşılıklı güven gibi unsurlara vurgu yaparak üçüncü bir paradigma iddiasıyla ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada YKY'nin teorik argümanları ile örnek uygulamalarının incelenmesi ve ortaya çıkış gerekçeleri ile uygulama bulguları arasındaki ilişkinin karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Bu açıdan temel hipotez, yeni paradigma iddiasının güçlenmesinin teorik boyuta ek olarak uygulama boyutunun da gelişimine bağlı olduğudur. Bunun için de YKY uygulamalarını konu edinen akademik araştırmalarda, örgütlerin içsel sorunlarından ziyade 21. yüzyılın karmaşıklığını yansıtan yeni habis sorunlara odaklanılması gerekmektedir. Söz konusu hipotez, sistematik literatür incelemesi yöntemiyle, farklı ülkeleri konu edinen örnek olay çalışmalarının bulgularından hareketle ölçülmektedir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, genel hatlarıyla kamu yönetimi alanının kavramsal, tarihsel ve paradigmatik çerçevesi sunulmaktadır. İkinci bölümde, YKY'ye ilişkin teorik bilgilere ve yeni bir paradigma iddiası taşımasına yönelik tartışmalara yer verilmektedir. Üçüncü bölümde ise YKY uygulamalarına ilişkin beklentiler ve farklı ülkelerdeki örnek olay çalışmaları konu edilmiştir. Bu çerçevede Anglo-Sakson, Nordik ve Kara Avrupası siyasal kültüründen seçilen on iki farklı ülkedeki (Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Kanada, Avustralya, Danimarka, Finlandiya, İsveç, Hollanda, İtalya, Almanya, Belçika ve İspanya) YKY uygulamaları araştırılmıştır. Sonuç olarak ise YKY'nin üçüncü paradigma iddiasının teorik açıdan güçlü olmasına rağmen uygulama açısından henüz aynı seviyeye erişmediği fikrine ulaşılmıştır. Two major paradigms dominated the two hundred years of the modern public administration. The first of these, "Classical Public Administration (CPA)", ruled until the last quarter of the 20th century with its hierarchical and bureaucratic assumptions. In case the second paradigm is "New Public Management (NPM)", which emphasizes the private sector and market-based reforms. However, by the beginning of the 21st century, it was understood that the NPM was not sufficient in dealing with value-centered conflicts, responding to the changing needs and expectations of the society, and maximizing the public interest. In other words, an approach beyond the second paradigm was needed to overcome the complex and wicked problems of the new century. In this context, "New Public Governance (NPG)" has emerged as a third paradigm claim, with emphasis on factors such as co-production, participation, pluralism, interdependence, collaboration, partnership, value-centeredness and mutual trust. In this study, it is aimed to examine the theoretical arguments and sample practices of the NPG and to compare the relationship between the reasons for their emergence and the findings of the practices. In this context, the main hypothesis is that the strengthening of the new paradigm claim depends on the development of the practical dimension in addition to the theoretical dimension. For this, it is necessary to focus on new wicked problems that reflect the complexity of the 21st century rather than the internal problems of organizations in academic researches related to the NPG practices. This hypothesis is measured by the systematic literature review method, based on the findings of the case studies that deal with different countries. In the first part of the study, which consists of three parts, the conceptual, historical and paradigmatic framework of the field of the public administration is presented in general. In the second part, there are theoretical information about the NPG and discussions about making a new paradigm claim. In case in the third part, expectations from the NPG practices and findings of case studies in different countries are discussed. In this framework, the NPG practices in twelve different countries selected from Anglo-Saxon, Nordic and Land European political culture (USA, England, Canada, Australia, Denmark, Finland, Sweden, Netherlands, Italy, Germany, Belgium and Spain) were investigated. As a result, although the third paradigm claim of the NPG is theoretically strong, it has been reached that it has not achieved the same level in terms of practice.

2020-10-01T00:00:00Z