http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/1804 2026-04-18T12:19:33Z 2026-04-18T12:19:33Z Kutlu, Melih http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/4523 2022-08-02T00:02:19Z 2017-05-01T00:00:00Z

Title: Statik finansal varlık fiyatlama modellerinin Borsa İstanbul'da testi Authors: Kutlu, Melih Abstract: Bu tez çalışmasının amacı hisse senetleri getirileri ve risksiz faiz oranı ile oluşturulan portföy aşırı getirilerinin varlık fiyatlandırma modellerinde yer alan bağımsız değişkenler ile açıklanıp açıklanamayacağını test etmektir. Bu çalışma için Borsa İstanbul 100 Endeksi'nde 2008 ve 2015 yılları arasında sürekli olarak işlem gören hisse senetlerinden aylık olarak portföyler oluşturulmuş ve bu portföylerin aşırı getirileri finans literatürünün en önemli ve en çok kullanılan üç modeli Finansal Varlık Fiyatlandırma Modeli, Fama ve French Üç Faktörlü Fiyatlandırma Modeli ve Arbitraj Fiyatlandırma Modelleri kullanılarak açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmada yöntem olarak regresyon analizi ve faktör analizi kullanılmıştır. Regresyon analizi zaman serisi verisi ve yatay kesit verisi ile gerçekleştirilmiştir. Zaman serisi ile regresyon analizinde Finansal Varlık Fiyatlandırma Modeli'nde piyasa risk primi ile portföy aşırı getirileri arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu sonuç piyasa risk priminin portföy aşırı getirilerini açıklayabildiğini göstermektedir. Modelin açıklayıcılık gücü de yüksektir. Fama French Üç Faktörlü Fiyatlandırma Modeli'nde piyasa risk primi ve firma büyüklüğü ile portföy aşırı getirileri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu sonuç firma büyüklüğünün yatırımcılar açısından önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Piyasa değeri defter değeri oranı ile portföy aşırı getirileri arasında ise piyasa değeri defter değeri oranı düşük firmalarda negatif ve anlamlı bir ilişki mevcuttur. Bu sonuç yatırımcıların piyasa değeri defter değeri düşük olan firmalarda özellikle temel analiz açısından bir problem gördüğünü işaret etmektedir. Arbitraj Fiyatlama Modeli'nde ise Altın, Euro, Dolar, M2 para arzı, Hazine Bonosu Faizi ve İç Borç Stoku ile portföy aşırı getirileri arasında anlamlı ve negatif ilişkiler bulunmuştur. Bu sonuç yatırımcılar açısından hisse senetlerinin bir alternatif yatırım aracı olması dolayısıyla beklenen bir sonuçtur. Yatırımcıların makroekonomik değişkenler ile ters yönlü hareket ettiğini göstermektedir. Yatay kesit regresyonda ise üç modelde de anlamlı sonuçlar elde edilememiştir. The purpose of this thesis is to test whether portfolio excess return created with objective stock returns and risk-free interest rates can be explained by independent variables in asset pricing models. For this study, portfolios were created on a monthly basis from stocks traded between 2008 and 2015 at the BIST 100 Index, and three of the most important and most widely used models of excess returns finance literature were Financial Asset Pricing Model, Fama and French Three Factor Pricing Model and Arbitrage Pricing Models. Regression analysis and factor analysis were used in the study. Regression analysis was performed with time series data and cross section data. In the regression analysis with the time series, there is a positive and significant relationship between the market risk premium and the portfolio overvaluation in the Financial Asset Pricing Model. This result shows that the market risk premium can explain the portfolio excess return. The explanatory power of the model is also high. In the Fama French Three-Factor Pricing Model, there is a positive and significant relationship between market risk premium and firm size and portfolio excess return . This result supports the Financial Assets Pricing Model in terms of market risk premium, and the size of the firm is important for investors. There is a negative and significant relationship between the book value of the market and the portfolio excess return. This result indicates that investors see a problem in firms with low market value, especially in terms of business analysis. In the Arbitrage Pricing Model, significant and negative relationships were found between Gold, Euro, Dollar, M2 money supply, Treasury Bond Interest and Domestic Debt Stock and portfolio excess return. This result is an expected result because the stocks are an alternative investment instrument in terms of investors. It shows that investors move in opposite direction with macroeconomic variables. Regarding the cross section regression, no significant results were obtained in the three models.

2017-05-01T00:00:00Z Erkan, Coşkun http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/4470 2022-07-29T00:02:26Z 2022-02-01T00:00:00Z

Title: Yeni, ürün başarı faktörlerinin belirlenmesi üzerine bir ölçek geliştirme: Teknokentlere bağlı firmalar üzerine bir araştırma Authors: Erkan, Coşkun Abstract: İçerisinde bulunduğumuz rekabet ortamında işletmeler, müşterilerin değişkenlik gösteren gereksinimlerini karşılayabilmek adına yeni mal ve hizmetler geliştirebilmek için daima baskı altında süreçleri sürdürmektedirler. Yeni ürün/hizmet geliştirme, karmaşık ve zor bir iştir, bu sebeple riski azaltmak için yeni ürünleri başarıya götüren faktörleri belirlemek kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu sayede firmalar sadece başarılı olmakla kalmamakta, aynı zamanda pazarda süreklilik kazanmakta ve tüketicilerin gözünde olumlu bir imaj bırakmaktadırlar. 2001 yılından itibaren Türkiye'de Teknokentler ilk olarak köklü üniversitelere ve insan sermayesi potansiyeline sahip sanayileşmiş şehirlerde kurulmuştur. Türkiye'de Teknokentlerin sayısı artarken, bölgesel yenilik ve kalkınma hedefin üzerindeki rolü ve etkinliği de artmaktadır. Söz konusu yapıların oluşmasının temelinde, bölgede ve ülkede ekonomik kalkınmayı teşvik etme, bilimse bilgi ve fikirlerin hızlı ve daha kolay bir şekilde ticarileşmesi ve sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçişin hızlanmasını sağlamaktır. Çalışmanın amacı Teknokentlere bağlı firma yöneticilerinden elde edilen verilere göre yeni ürün/hizmetlerin başarı faktörlerini belirlemek üzere ölçek önerisi sunmaktır. Amaç doğrultusunda Türkiye'deki Teknokentlere bağlı firmalar örneklem olarak seçilmiştir. 2020 Ekim - 2021 Mayıs tarihleri arasında 392 firma yöneticisine anket uygulanmıştır. Veri analilizi için SPSS 20 ve AMOS 21 paket programları kullanılmıştır. Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda 5 Faktör belirlenmiş ve bu faktörler "Ürün Yapısı", "Proje Faaliyetleri", "Pazar Rekabeti" ve "Pazar Çekiciliği" olarak adlandırılmıştır. Elde edilen verilere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış ve AFA ve DFA'nın paralellik gösterdiği ve yeni ürün başarı faktörlerinin belirlenmesi üzerine güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçları Türkiye'de bulunan firmalara ve konu ile ilgilenen akademisyenlere yol gösterici niteliktedir. In the current competitive environment, companies are under constant pressure to develop new products and services in response to the changing needs of customers. New product or service development is a complex and difficult task, so it has become inevitable to identify the factors that lead to success in order to reduce risk. In this way, companies are not only successful, but also gain continuity in the market and leave a positive image in the eyes of consumers. Since 2001, Technoparks in Turkey were first established in industrialized cities with well-established universities and human capital potential. While the number of Technoparks in Turkey is increasing, their role and effectiveness on the regional innovation and development target is also increasing. The essence of the formation of such structures is to promote economic development both in the country and in the region, to accelerate the transition from an industrial society to a knowledge and information society, to facilitate easier and faster commercialization of scientific ideas and information. The aim of the study is to present a scale proposal to determine the success factors of new products/services according to the data obtained from the company managers affiliated with Technopolises. In line with our purpose, companies affiliated to Technopolises in Turkey were selected as a sample. A questionnaire was applied to 392 company managers between October 2020 and May 2021. SPSS 20 and AMOS 21 package programs were used for data analysis. As a result of Explanatory Factor Analysis (EFA), 5 Factors were determined and these factors were named as "Product Structure", "Project Activities", "Market Competition" and "Market Attractiveness". Confirmatory Factor Analysis (CFA) was applied to the obtained data and it was determined that EFA and CFA were parallel and it was a reliable and valid scale for determining new product success factors. The results of the research are guiding the companies in Turkey and the academicians who are interested in the subject.

2022-02-01T00:00:00Z Akdeniz, Fatih http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/3553 2022-05-17T00:02:42Z 2021-12-01T00:00:00Z

Title: Türev finansal araç kullanımı ve kazanç yönetimi ilişkisi: Borsa İstanbul'da bir araştırma Authors: Akdeniz, Fatih Abstract: Küresel ölçekte kur, faiz, ticari mal gibi unsurların değerindeki değişimler işletmelerin finansal ihtiyaçlarının artmasına neden olmaktadır. Nitekim işletmelerin faaliyetleri sürecinde ortaya çıkan ihtiyaçların karşılanmasına yönelik olarak bazı finansal araçlar geliştirilmektedir. Bu doğrultuda geliştirilen türev finansal araçlar, finans piyasalarındaki belirsizliklerin neden olduğu dalgalanmalardan korunmak amacıyla kullanıldığı bilinmektedir. Öte yandan belirsizliklerin artması beraberinde risk ve getirinin artmasına imkân vermekte, dolayısıyla söz konusu araçların yüksek oranda kazanç sağlamaya yönelik kullanımı bu araçlara olan ilgiyi daha da arttırmaktadır. Türev finansal araçların sağladığı bu faydalar işletme yöneticilerini, belirli kişisel ya da örgütsel çıkarlar doğrultusunda ilgili araçları kullanmaya yöneltmektedir. Zira yöneticiler arzu edilen hedefler çerçevesinde türev finansal araçları kullanmak suretiyle raporlanan kar ya da zarar tutarını arttırmak/azaltmak amacıyla kazanç yönetimi davranışına başvurabilmektedir. Bu Çalışma'nın amacı, türev finansal araçlar ile karın istikrarlı hale getirilmesi özelinde kazanç yönetimi arasında herhangi bir ilişkinin olup olmadığını tespit etmektedir. Söz konusu amaç çerçevesinde türev finansal araç kullanım durumuna göre sınıflandırılan işletmelerde kazanç yönetiminin göstergesi niteliğindeki isteğe bağlı tahakkuklar ve kar dalgalanmaları diğer ifadeyle kar istikrarı açısından istatistiki olarak anlamlı bir farkın olup olmadığı hususu değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda geliştirilen hipotezlerin test edilmesine yönelik olarak Borsa İstanbul 100 Endeksi'nde işlem gören farklı sektörlerden 80 işletmenin 2009-2017 tarihleri arasında yayımladıkları finansal tablolar ve diğer finans kuruluşlarından 720 gözlem sonucu elde edilen veriler çerçevesinde analiz yapılmıştır. İsteğe bağlı tahakkuklar, panel veri analizi çerçevesinde tahakkuk esaslı model olan Larcker-Richardson Modeli aracılığıyla incelenmiş ve kar istikrarının göstergesi olan kar dalgalanması değişkeni hesaplanmıştır. Araştırma sonucuna göre; türev finansal araçları kullanan işletme grubunda isteğe bağlı tahakkuklar ve kar dalgalanmalarının azaldığı başka bir ifadeyle kar istikrarının sağlandığı gözlemlenmiştir. Ayrıca araştırmaya dahil edilen işletmelerin tamamında kar dalgalanması ile isteğe bağlı tahakkuklar arasında pozitif yönlü istatistiki olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Changes in the value of factors such as exchange rates, interest and commercial goods on a global scale cause an increase in the financial needs of businesses. As a matter of fact, some financial instruments are being developed to meet the aforementioned needs that arise during the activities of the enterprises. Derivative financial instruments developed in this direction are known to be used to hedge against fluctuations caused by uncertainties in financial markets. On the other hand, the increase in uncertainties allows the risk and return to increase, so the use of these tools for high profit increases the interest in these tools even more. These benefits provided by derivative financial instruments lead business managers to use the relevant instruments in line with certain personal or organizational interests. Because, managers can resort to earnings management behavior in order to increase/decrease the amount of profit or loss reported by using these tools within the framework of desired targets. The purpose of this study is to determine whether there is any relationship between derivative financial instruments and earnings management in particular to stabilize profits. Within the framework of this purpose, it has been evaluated whether there is a statistically significant difference in terms of discretionary accruals and profit fluctuations, which are indicators of earnings management, in other words, in terms of profit stability in enterprises classified according to the use of derivative financial instruments. In order to test the hypotheses developed in this direction, the analysis was made within the framework of the financial statements published by 80 enterprises from different sectors traded in Borsa Istanbul 100 Enkensi between 2009-2017 and the data obtained from 720 observations from other financial institutions. Discretionary accruals were analyzed using the Larcker-Richardson Model, which is an accrual-based model, within the framework of panel data analysis, and the profit fluctuation variable, which is an indicator of profit stability, was calculated. According to the results of the research; It has been observed that discretionary accruals and profit fluctuations have decreased in the operating group using derivative financial instruments, in other words, profit stability has been achieved. In addition, a statistically significant positive relationship was found between profit fluctuations and discretionary accruals in all of the enterprises included in the study.

2021-12-01T00:00:00Z Güneysu, Yusuf http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/3552 2022-05-17T00:02:41Z 2021-11-01T00:00:00Z

Title: KOBİ'lerde çalışma sermayesi yönetimine yönelik bir uzman sistem geliştirilmesi Authors: Güneysu, Yusuf Abstract: Çalışma sermayesi yönetimi tüm işletmelerin karlılığını, riskini ve değerini etkileyebilmekte ve büyük ölçekli işletmelere göre Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ'ler) için daha fazla önem arz etmektedir. Çünkü KOBİ'ler uzun vadeli fon sağlama imkânlarının sınırlı olması nedeniyle finansman kaynağı olarak satıcı kredileri, banka kredileri gibi kısa vadeli dış finansman kaynağına daha fazla bağlı olmaktadırlar. Bununla birlikte bu işletmelerin finansman alanında yaşadıkları sorunların bir kısmı finansal yönetim alanındaki yetersizlikten kaynaklanmakta ve en önemli finansal yönetim problemlerinden birini çalışma sermayesinin etkin yönetilememesi oluşturmaktadır. Dolayısıyla KOBİ'lerin karlılıklarının artırılması ve hatta hayatta kalmaları için etkin çalışma sermayesi yönetimi önemli bir faktör olmaktadır. Bu çerçevede çalışmanın amacı, KOBİ'lerin çalışma sermayesi yönetimine yönelik finansal analizler gerçekleştirecek ve analiz sonuçlarına göre işletmenin performans durumu ile ilgili yorum ve öneriler sunacak bir uzman sistem uygulaması (KOBİ Acil) geliştirmek ve böylece işletme sahiplerine veya yöneticilerine çalışma sermayesi yönetimi konusunda katkıda bulunmaktır. Bu doğrultuda, yapay zeka teknolojilerinden uzman sistemler tekniği kullanılarak web tabanlı KOBİ Acil uygulaması geliştirilmiştir. Bu uygulamanın geliştirilmesinde ise hisse senetleri BIST TÜM Endeksinde işlem gören 283 işletmenin 2012-2020 dönemi verileri kullanılmıştır. Geliştirilen KOBİ Acil uzman sistemi, işletmenin çalışma sermayesi yönetimi konusundaki genel performans durumunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte işletmenin değişken bazında başarı durumunu endüstri (sektör) ortalamasına göre değerlendirmekte ve çalışma sermayesi belirleyicileri kapsamında aynı endüstride (sektörde) yer alan farklı başarı durumundaki rakiplerine ve endüstri (sektör) ortalamasına göre konumunu göstermektedir. Diğer taraftan çalışma sermayesi yönetimi ile ilgili alt girdi kalemlerine ilişkin işletmenin çalışma sermayesi yönetimi konusundaki durumunu endüstrideki (sektördeki) farklı başarı durumunda olan işletmelere, endüstri (sektör) ortalamasına ve geçmiş yıllara göre karşılaştırmalı olarak gösterilmesini sağlamaktadır. Bu çerçevede işletmenin çalışma sermayesi yönetimi konusundaki durumu yorumlanmakta ve başarısızlık söz konusu ise öneri(ler) sunulmaktadır. Sonuç olarak KOBİ Acil uygulaması, işletmenin çalışma sermayesi yönetimi konusundaki durumunu, geçmiş yıllara göre durumunu ve faaliyet gösterdiği endüstride (sektörde) yer alan rakipleri karşısındaki durumunu görseller aracılığı ile ortaya koymaktadır. Ayrıca KOBİ Acil uygulaması her ölçekteki işletme tarafından kullanılabilmektedir. Working capital management can affect the profitability, risk and value of all businesses and it is more important for Small and Medium-Sized Enterprises (SMEs) compared to large-scale enterprises. Because SMEs are more dependent on short-term external financing sources such as supplier's credit and bank loans due to the limited long-term funding opportunities. However, some of the problems that these enterprises experience in the field of financing stem from the inadequacy in the field of financial management and one of the most important financial management problems is the inefficient management of working capital. Therefore, effective working capital management is an important factor for SMEs to increase their profitability and even to survive. In this context, the purpose of the study is to develop an expert system application (SME Emergency) that will perform financial analyzes for the working capital management of SMEs and provide comments and suggestions on the performance status of the enterprise according to the analysis results and thus contribute to business owners or managers in working capital management. In this direction, a web-based SME Emergency application has been developed by using expert systems technique from artificial intelligence technologies. In the development of this application, 2012-2020 period data of 283 companies whose stocks are traded in BIST All Index were used. The developed SME Emergency expert system reveals the general performance status of the enterprise in terms of working capital management. However, the success status of the enterprise on a variable basis is evaluated according to the industry (sector) average and shows its position according to its competitors with different success in the same industry (sector) and the industry (sector) average within the scope of working capital determinants. On the other hand, it provides a comparative representation of the status of the enterprise in working capital management related to sub-input items related to working capital management to the enterprises with different success in the industry (sector), industry (sector) average and previous years. Within this framework, the situation of the enterprise regarding working capital management is interpreted and if there is a failure, suggestion(s) are presented. As a result, the SME Emergency application reveals the situation of the enterprise in terms of working capital management, its status compared to previous years and its situation against its competitors in the industry (sector) in which it operates, through visuals. In addition, the SME Emergency application can be used by businesses of all sizes.

2021-11-01T00:00:00Z