http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/1657 2026-04-18T12:15:31Z 2026-04-18T12:15:31Z Altındeğer, Sabiha http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/5864 2022-12-08T00:04:43Z 2022-06-01T00:00:00Z

Title: Uzak ülkelerin insanları: XVII. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon'un sosyal ve ekonomik hayatında köleler Authors: Altındeğer, Sabiha Abstract: Bu tez, XVII. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon'da kölelerin sosyal, ekonomik ve gündelik hayatlarını araştırmayı amaçlamıştır. Çalışma, aynı zamanda Trabzon toplumunun XVII. yüzyıldaki hayatına Trabzon mahkeme kayıtlarından faydalanarak katkı yapmayı hedeflemiştir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, Osmanlı İmparatorluğu öncesinde ve Osmanlı İmparatorluğu'nda kölelik tarihini araştırmaktadır. Bu bağlamda dinler arasında, İslam'da ve Osmanlı İmparatorluğu'nda kölelik uygulamaları arasında benzerlik ve farklılıklar tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölüm, kölelerin azat edilmesi, azat edilen kölelerin Trabzon toplumundaki yerleri, kaçan kölelerin yakalanması ve bundan sonra yapılanlar hakkında bilgi vermektedir. Üçüncü bölüm, kölelerin Trabzon sosyal hayatındaki yerini analiz etmektedir. Bu amaçla kölelerle ilgili nikâh, boşanma, zina, kız kaçırma, ırza geçme, iftira, hakaret, hırsızlık, ölüm, darp ve yaralama konulu kayıtlar incelenmiştir. Bu bölümde ek olarak sicillerde yer alan tereke kayıtları, köle satış kayıtları ve köle fiyatı veren diğer sicil kayıtları kullanılmıştır. Son olarak köle sahipleri, Trabzon toplumundaki sosyal statülerine göre incelenmiştir. This thesis tries to investigate the social, economic and daily life of the slaves in Trabzon in the second half of the seventeenth century. This work also aims to make contribution in understanding the life in the seventeenth century Trabzon society in the light of the Trabzon court records. The thesis is in three chapters. The first chapter searches the history of slavery before the Ottoman Empire. In this connection it is attempted to establish the similarities and the diversities of the slavery in different religions, in Islam and also in the Ottoman Empire. The second chapter gives information about the ways of how the slaves are freed, the situation of free slaves in Trabzon's society, the catching of escaped slaves and what happens after that. The third chapter analyses the place of slaves in the social life of Trabzon. To do that, the court entries of marriage, divorce, adultery, rape, slander, insult, burglary, death and injury which have direct reference to slaves are examined. This chapter also evaluates the effect of slaves to the economic life of Trabzon. In this chapter further sources like estates of deceased person, sales of slaves and the sources which give the prices of the slaves are used. Finally, the owners of the slaves are analysed according to their social status.

2022-06-01T00:00:00Z Fatih, Şen http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/5862 2022-12-08T00:04:15Z 2022-05-01T00:00:00Z

Title: Bizans imparator muhafız birlikleri Varegler Authors: Fatih, Şen Abstract: Viking Çağında İskandinavya'dan Avrupa'nın doğu ve batısına yayılan Vikingler, günümüz Rusya topraklarına geldiklerinde yerli halklar tarafından Vareg olarak adlandırılmışlardır. Kiev'de IX. asrın sonunda tarihin ilk Rus devletini kuran Varegler bu süreçten önce Bizans İmparatorluğu ile bir kısım ticari ilişkiler içerisine girmişlerdir. Dolayısıyla Bizans ve Varegler arasındaki bilinen ilk temaslar bu ticari ilişkiler sayesinde başlamıştır. Varegler, Kiev'de devletlerini kurduktan sonra İstanbul üzerine askeri seferler düzenlediler. Bizans İmparatorluğu da bu seferler sayesinde Vareglerin savaşçı özelliklerine tanık oldu. Bizans imparatorluğu Vareglerin Kiev'e yerleştikleri IX. asırda ve sonrasında Ermenistan, Doğu Anadolu ve Mezopotamya'daki topraklarının büyük bir kısmını önce Araplara ardından da Türklere kaybetmişti. Mezkûr bölgeler Bizans'ın asker devşirdiği en önemli bölgeler arasındaydı. Dolayısıyla bu kayıplar nedeniyle Bizans İmparatorluğu istediği anda yeterli sayıda askeri bulamadı. Asker açığını kapatmak isteyen II. Basileios, 988'de Kiev Prensi Vladimir'den yardım talebinde bulundu ve Vladimir de imparatora 6,000 Vareg savaşçısını gönderdi. II. Basileios daha sonra Vareg askerlerinden iki birlik oluşturdu. İlk birlik imparatorun özel muhafızları olurken ikinci birlik de thema bölgelerine gönderildi. II. Basileios'un ardılları da bu uygulamaya devam ettiler ve Varegler imparatorluğun en güvenilir imparator muhafızları haline geldiler. Varegler varlıklarını 1204'teki Latin istilasına kadar sürdürdüler. Yetenekli ve sadık savaşçılar olan Varegler imparatorlara olan sadakatleri ile ün yapmışlardır. Kendilerinden önceki imparator muhafızları, darbeye kalkışan gaspçıların tarafına geçebiliyorlardı. Bu tehlikenin farkında olan imparatorlar, Vareglerin sadakatleri sayesinde hem imparatorluğu hem de tahtlarını güvence altına alabilmişlerdir. Thema ordularında görev alan Vareg askerleri de ordunun vurucu gücünün artmasına yardımcı olmuşlardır. Bu sayede Arap ve Türkler karşısında zayıflayan imparatorluk ordusu, gücünü yeniden toparlamış ve Latin istilasına kadar başarılı yeniden fetih hareketleri yapabilmiştir. In the Viking Age, the Vikings, spreading from Scandinavia to the east and west of Europe, were entitled as Varangians by the indigenous peoples when they arrived to the territory of present-day Russia. The Varangians, establishing the first Russian state in history at the end of the IXth century in Kiev, had entered into some commercial relations with the Byzantine Empire before this process. Therefore, the first known contacts between Byzantium and Varangians began by the agency of these commercial relations. Varangians, after establishing their princedom in Kiev, organized military expeditions to Istanbul. The Byzantine Empire also witnessed the warlike characteristics of the Varangians thanks to these expeditions. In the IXth century, when the Varangians settled in Kiev, the Byzantine empire had lost most of its lands in Armenia, Eastern Anatolia and Mesopotamia, first to the Arabs and then to the Turks. The regions in question were among the most prominent areas where Byzantium recruited its mercenaries. Therefore, these losses resulted in the Byzantine Empire's inability to find enough soldiers when it was needed. Basileios II, who wanted to make up for the shortage of soldiers, requested help from Prince Vladimir of Kyiv in 988, and Vladimir sent 6,000 Varangian warriors to the emperor. Then, Basileios II formed two units from Varangian soldiers. The first unit became the emperor's special guards, while the second unit was sent to the theme areas. Basileios II's successors continued this practice, and the Varangians became the most reliable imperial guards in the empire. The Varangians survived until the Latin invasion in 1204. Skilled and loyal warriors, the Varangians were famous for their loyalty to the emperors. The imperial guards preceding them used to side with the usurpers who were attempting a coup. Being aware of this danger, the emperors were able to secure both the empire and their thrones in accordance with the loyalty of the Varangians. Varangian soldiers serving in the thema armies also helped to increase the striking power of the army. In this way, the imperial army, weakened by the Arabs and Turks, regained its strength and was able to make successful re-conquest movements until the Latin invasion.

2022-05-01T00:00:00Z Göktaş, Serdar http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/3636 2022-05-21T00:03:02Z 2017-10-01T00:00:00Z

Title: Cumhuriyet Döneminde Bayburt Authors: Göktaş, Serdar Abstract: Bayburt, Türkiye'nin Kuzeydoğu Anadolu kısmında bulunan, alan ve nüfus bakımından küçük, fakat tarihi bakımdan büyük bir öneme sahip olan bir ilimizdir. Tarih boyunca çeşitli imparatorluklar, devletler ve beylikler tarafından ele geçirilen ve toprakları üzerinde birçok savaşa, yıkıma ve değişime tanıklık eden şehir, 16. Yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti'nin egemenliği altına girmiştir. 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı ve 1914-1918 Birinci Dünya Savaşı sürecinde Çarlık Rusya'sı tarafından işgal edilen Bayburt, özellikle Birinci Dünya Savaşı'nda maruz kaldığı işgal ile birlikte sosyal, ekonomik, bayındırlık ve kültürel alanlarda tam anlamıyla yıkıma uğramıştır. Milli Mücadele döneminde de toparlanma fırsatı bulamayan şehir, Cumhuriyet ile birlikte önemli bir gelişme sürecine girmiştir. Bu çalışmada, Bayburt Kazası'nın 1923-1950 yılları arasındaki süreç incelenmeye ve irdelenmeye çalışılmıştır. Gerek Milli Mücadele gerekse Cumhuriyeti kuran ve devrimleri gerçekleştiren kadronun siyasal yapılanması olan CHP'nin iktidarda olduğu bu dönem hakkında akademik anlamda yapılmış herhangi bir çalışma mevcut değildir. Bir şehir tarihi araştırması olarak ele aldığımız bu çalışmanın amacı, Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra yeni düzende Bayburt'un idari, siyasi, sosyo-kültürel, nüfus, eğitim, imar ve ekonomi alanlarındaki gelişmesini bilimsel bir titizlikle gözler önüne sermektir. Bayburt is a province of Turkey located in the Northeast Anatolia, small in terms of area and population but the province has a great historical past. Bayburt town, which has been seized by various empires, states and principalities throughout history and witnessed many wars, destruction and changes over its territory, since the 16th century it has been under Ottoman rule. Bayburt, was occupied by Tsarist Russia during the Ottoman-Russian War of 1828-1829 and World War I, 1914-1918, and its social, economic prosperity and cultural activities were totally destroyed during the occupation, especially during the First World War. During the period of National Movement, Bayburt town could not find a recovery opportunity, but it entered into an important development process in the Republican era. In this study, we tried to analyse and examine the historical province (Kaza) of Bayburt in-between 1923 and 1950. This study isn't an academically meaningul work of the period when CHP, the political structure of the founder of the Republic of Turkey, or of the person who did the revolution and was the leader of the National Movement. The aim of the study we have dealt with is to consider the town history research and to display with careful attention the scientific progress and development of Bayburt in the administrative, political, socio-cultural, population, education, and economic areas.

2017-10-01T00:00:00Z Çakıcı, Nurettin http://acikerisim.ktu.edu.tr/jspui/handle/123456789/3635 2022-05-21T00:03:00Z 2021-08-01T00:00:00Z

Title: Türk milli mücadelesine Sovyet Rusya'dan gelen yardımlar (1919-1922) Authors: Çakıcı, Nurettin Abstract: 1917'de gerçekleşen Bolşevik İhtilali ile birlikte Çarlık Rusya'sı tarihe karışmıştır. Rusya'nın yeni idarecileri olarak ortaya çıkan Bolşevikler barışçıl söylemler yayımlayarak, emperyalist devletlere karşı mücadele eden ulusları birlikte hareket etmeye çağırmışlardır. Bolşeviklerin ihtilalden sonra takip ettikleri dış politika ve geliştirdikleri söylemlere, Mondros Mütarekesinin ardından Anadolu'da başlatılan bağımsızlık mücadelesinin idarecileri kayıtsız kalmamıştır. Zira hem RSFSC Hükümeti hem de TBMM Hükümeti temsilcileri aynı cepheye karşı mücadele etmekteydi. Tarafları birbirlerine yakınlaştıran temel faktör elbette ki, ortak menfaatlerinin varlığı ve örtüşmesiydi. Milli Mücadele sürecinde her iki hükümet de birbirlerinin sahip olduğu avantajlardan faydalanma politikası takip etmekteydi. TBMM Hükümeti temsilcileri hem bağımsızlık mücadeleleri için gerekli olan askeri teçhizat, silah, cephane ve para yardımı sağlamak hem diplomatik anlamda ellerini güçlendirebilmek hem de dönemin siyasi dengelerini gözeterek RSFSC Hükümeti ile yakın ilişkiler kurmuştur. RSFSC Hükümeti açısından da durum farklı değildi. Zira RSFSC Hükümeti temsilcileri de Türklere yapacakları yardımlar karşılığında – her ne kadar açık bir şekilde dile getirilmemiş olsa da – rejimlerini Türkiye'ye, Türkiye üzerinden diğer Türk-İslam devletleri ya da toplumlarına yayabilme amacı gütmekteydiler. Diğer taraftan Kafkasya ve güney sahillerine yönelik emperyalist saldırı ve tehditleri, Anadolu'daki Milli Mücadele hareketine destek vererek savuşturabileceklerini düşünmekteydiler. Görüldüğü üzere, Türk ve Sovyet Hükümetlerinin Batı'ya karşı aynı safta yer almaları, ortak menfaatlerinin ortaya çıkardığı bir sonuç olarak değerlendirilebilir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, Birinci Dünya Savaşı sonrasında değişen siyasi dengeler çerçevesinde Türkiye, RSFSC Hükümeti ve İtilaf Devletlerinin genel durumu ile TBMM ve RSFSC Hükümetlerinin Batılı devletlere karşı verdikleri mücadelenin ortaya çıkış süreçleri incelenmiştir. İkinci bölümde, RSFSC ve TBMM Hükümetlerini yakınlaştıran temel faktörler ile resmi ilişkilerin kuruluş aşamaları değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise RSFSC Hükümeti tarafından TBMM Hükümetine gönderilen silah, cephane, askeri teçhizat ve para yardımlarının nitelik ve nicelikleri, ağırlıklı olarak yerli ve yabancı arşiv kaynaklarından faydalanılarak anlatılmıştır. Sonuç olarak, Milli Mücadele yıllarında RSFSC Hükümetinin TBMM Hükümetine askeri ve mali anlamda yardımlar gönderdiği fikrine ulaşılmıştır. With the Bolshevik Revolution which took place in 1917 Tsarist Russia became a thing of the past. The Bolsheviks whose administrators started to emerge invited the countries struggling against imperialist countries to act together by publishing a peaceful discourse. The administrators of the independence movement started in Anatolia after the Mondros Armistice did not turn a blind eye to the foreign policy conducted by the Bolsheviks and to their peaceful discourse. The representatives of both governments were struggling against the same enemy. The main factor drawing the two sides to each other was the existence and overlapping of common interests. Both parties followed a policy of benefitting from the advantages the each possessed during the National Struggle. Government representatives of the TGNA established close relations with the RSFSR Government both the provide the necessary military equipment, ammunition, weapons and monetary aid for their struggle for independence and to become more powerful diplomatically by preserving the political balance of the time. The conditions were not very different for the RSFSR Government. They had the intention of spreading their regime to Turkey and other Turk-Islam countries via Turkey even though They did not state this intention clearly. On the other hand they believed that they could beat off imperialist attacks and threats on the Caucasus and southern coasts by supporting the Turkish struggle of independence. As can be see, the cooperation of the Turkish and Soviet governments against the West is a result of their common interests. In the first parth of this study consisting of three parts, the general situation of Turkey, Soviet Russia and the Entente Powers and the emergence of the TGNA and RSFSR government's struggle against the West have been examined within the scope of changing polical balances after World War I. In the second part, the main factors bringing the TGNA and RSFSR governments together and the establishment of official relations have been studied. In the third part, the kinds and numbers of weapons, ammunition and monetary aid have been explained based on national and foreign archive documents. As a result, it has been determined that the RSFSR Government sent military and monetary aid to the TGNA Government during the Turkish struggle of National independence.

2021-08-01T00:00:00Z